Ale jaja!

Tydzień juz niemal od świąt minął, strawiłam wszystkie jajka kurze, przepiórcze i czekoladowe, a tu wkładam rękę do kieszenie i znajduje kolorowe pazlotko od jednego z tych ostatnich... Mile wspomnienie kolorowych (choć zimnych) dni zabaw z rodzina. Wy tez zapewne pomalowaliście, niczym przykładni poganie, jajka na Wielkanoc. Ze są zwyczajem pogańskim wiedział nawet ksiądz, uczący mnie X lat temu religii i nie kryl wcale, ze gdyby chrześcijaństwo ich (oraz wielu innych elementów) nie zaadoptowało do swych rytuałów, to by raczej nie miało szans na przetrwanie.

Ze pochodzą ponoć z Mezopotamii można przeczytać na Wikipedii http://pl.wikipedia.org/wiki/Pisanka

Dowiedziałam sie jednak ostatnio mnóstwo innych ciekawostek. Wiadomo (nawet pewnie "mojemu" księdzu z tamtych lat), ze jajka są, ogólnie, symbolem życia i jego odnowy, bo życie w sobie zamykają. Nie są co prawda kuliste, ich regularność jednak odsyła do doskonałości. Do tego wszystkiego dorzucano dodatkowa symbolikę w postaci dekoracji. Kolor czerwony to płodność i narodziny, kolor żółty to kolor słońca i kosmosu, nie bez powodu także malujemy na nich motywy roślinne - wszak odradza sie natura, a rytuały jajkowe przywędrowały wprost ze święta wiosny!

Miały one (jajka i pisanki) przynosić zdrowie i płodność ludziom, zwierzętom, ziemi. Jedzono je, przykładano do chorych miejsc (wierzono, ze lecza), toczono po grzbietach zwierząt, rozrzucano jaja lub pisankowe skorupki po polu. Zakopywano pod progiem nowo powstałego domu, by go chroniły, przerzucona przez płonącą chałupę pisanka miała.. zgasić ogień! Pisanki broniły przed urokami, co raczej nie jest zbyt chrześcijańskim obyczajem, może dlatego "uprawomacnia sie" ich nadprzyrodzone zdolności święceniem przez księdza (nie we wszystkich krajach, ale np.w Polsce i we Włoszech).

Jednak jajo mogło sie także "zemścić", jeśli nie odnoszono sie do niego z należytym szacunkiem. Chodzenie po jego skorupkach dawać miało... łupież (to by wiele tlumaczylo ;-) ), a ich spalenie - wrzody na głowie.

Żeby odpowiednio zakotwiczyć pisanki w kulturze chrześcijańskiej, wymyślone zostały rożne legendy ich pochodzenia. Mnie najbardziej podoba sie ta, w której mowa, ze niosący na targ jaja chłop pomógł Chrystusowi w dźwiganiu krzyża. Gdy powrócił do swego odłożonego kosza zorientował sie, ze są cale kolorowe, dzięki czemu sprzedał je dużo drożej. Tak Jezus miał mu sie odwdzięczyć za pomoc. Swoja droga, w tym roku pierwszy raz widziałam w Paryżu na rynku faceta sprzedającego... gotowe pisanki! Niepodobne do naszych, po prostu barwione na tęczowe kolory (i 3 razy droższe, Jezusa spotkał po drodze, czy co?)

Na koniec kilka najciekawszych pisanek.

Wiecie skąd wzięły sie te czekoladowe ? Są znacznie bardziej chrześcijańskie, niż nasze polskie pisanki, choć przyszły z tzw. zachodu. Otóż w XVIII wieku na koniec Wielkiego Postu (kościół zabraniał w jego czasie spożywania jaj) wydmuchiwano jajo i wypełniano płynną czekolada, na znak końca głodówki! Gdy w 1847 bracia Frye wynaleźli twarda czekoladę, zaczęto je wypełniać taka waśnie, a nawet robić czekoladę w formie jaj.

Tego roku w Mediolanie pewien cukiernik, Włoch afrykańskiego pochodzenia zaprezntowal pisanki, ubrane po afrykańsku !

http://lacittanuova.milano.corriere.it/2013/03/31/uova-di-cioccolato-con-il-turbante-un-augurio-di-pasqua-afro-milanese/

Najdroższe "pisanki", to oczywiście jaja Fabergé robione dla carów z najdroższych metali, kryształów i kamieni szlachetnych

http://pl.wikipedia.org/wiki/Jaja_carskie

W krajach germańskich (Niemcy, Austria Szwajcaria) jajka przynosi zając, kojarzony także z płodnością (wiadomo, ze ma dużo potomstwa), we Francji mówi sie, ze na Wielkanoc to króliki będą wysiadywać jajka.

Nie wiem, dlaczego. Może jak zjem jajko, to trochę zmądrzeję i dojdę do tego, bo od tych magicznych jajecznych zabiegów juz mi sie wszystko poplątało. A może ktoś mi podlozyl zgniłe jajo i zostałam zaczarowana ?

PS. Nie zapomnijcie odłożyć kilku pisanek i powiesić ich na choince, to tez słowiański (późniejszy juz) obyczaj. Jeśli za późno, można zawsze zrobić to z wydmuszka. Tak robiłam w dzieciństwie z Tata.

Główne źródło: http://teatrnn.pl/leksykon/node/3244/etnografia_lubelszczyzny_%E2%80%93_ludowe_wierzenia_o_jajku

tudzież lektury i obserwacje rożne: wikipedia, gazety, życie codzienne